Kiedy pojawiają się pierwsze wątpliwości dotyczące rozwoju, rodzic często nie wie, od czego zacząć. Jak wygląda diagnoza autyzmu u dziecka? Do kogo zadzwonić? Gdzie pójść i co właściwie zrobić najpierw? Spróbujmy przejść przez ten proces spokojnie, krok po kroku.
Jeśli dopiero zastanawiasz się, czy zachowania Twojego dziecka mogą być sygnałem spektrum, przeczytaj również nasz tekst o pierwszych sygnałach autyzmu u dzieci.
Ale zauważyć to jedno. Potem pojawia się dużo trudniejsze pytanie:
Co teraz właściwie mam zrobić? Do kogo zadzwonić? Gdzie pójść z dzieckiem?
Spróbujmy więc bez skomplikowanych nazw i bez biegania od gabinetu do gabinetu, przeprowadzić Cię przez proces diagnozy.
1. Coś Cię niepokoi? Zacznij od konsultacji
Nie musisz wiedzieć, czy to autyzm.
Nie musisz też przychodzić do specjalisty z gotową listą objawów i mówić: „Podejrzewam u mojego dziecka spektrum”.
Wystarczy: „Niepokoi mnie rozwój mojego dziecka. Chciałabym to sprawdzić.”
Pierwszym krokiem może być rozmowa z pediatrą lub lekarzem rodzinnym, psychologiem dziecięcym albo psychiatrą dziecięcym. Chodzi przede wszystkim o to, żeby ktoś spojrzał szerzej na rozwój dziecka i wskazał, co warto sprawdzić dalej.
Jeżeli dziecko chodzi do żłobka lub przedszkola, porozmawiaj też z osobami, które widzą je na co dzień. Zapytaj nie tylko: „Czy Państwa coś niepokoi?”, ale konkretnie: jak dziecko bawi się z innymi? Czy reaguje na swoje imię? Jak komunikuje potrzeby? Jak radzi sobie ze zmianą? Czy naśladuje? Czy uczestniczy we wspólnej zabawie?
Takie obserwacje mogą później bardzo pomóc podczas diagnozy.
2. Jeśli dziecko nie mówi albo mówi bardzo mało – sprawdź słuch
To prosty, ale ważny krok.
Jeżeli dziecko nie reaguje na imię, ma opóźniony rozwój mowy, nie zawsze reaguje na komunikaty albo masz wrażenie, że czasem Cię „nie słyszy”, warto zbadać słuch. Nie dlatego, że takie zachowania wykluczają autyzm. Chodzi o to, żeby nie przypisywać spektrum czegoś, co może mieć również inną przyczynę. W diagnostyce rozwoju patrzymy na całe dziecko, a nie na jeden objaw.
3. Jak wygląda diagnoza autyzmu u dziecka?
Jeżeli pierwsza konsultacja potwierdzi, że rozwój dziecka wymaga dokładniejszej oceny, kolejnym krokiem jest pełna diagnoza w kierunku spektrum autyzmu.
I tutaj warto wiedzieć jedną rzecz, bo rodzice bardzo często o to pytają:
ADOS-2 to nie jest cała diagnoza autyzmu.
Możesz spotkać się ze zdaniem: „Musimy zrobić ADOS”. Dobra diagnoza autyzmu u dziecka nie powinna opierać się na jednym zachowaniu ani pojedynczym badaniu.
ADOS-2 jest bardzo przydatnym, wystandaryzowanym narzędziem obserwacji zachowania dziecka. Jest jednak elementem procesu diagnostycznego, a nie diagnozą samą w sobie.
Dlatego zapisując dziecko, pytaj o pełną diagnozę w kierunku spektrum autyzmu, a nie wyłącznie o wykonanie testu ADOS-2.
W procesie diagnostycznym specjalista lub zespół specjalistów zbiera informacje o rozwoju dziecka, rozmawia z rodzicem, obserwuje dziecko, analizuje jego komunikację, relacje społeczne, sposób zabawy i zachowania. W zależności od sytuacji potrzebne mogą być również dodatkowe konsultacje lub badania.
Nie próbuj przygotowywać dziecka do badania. Nie ćwicz z nim zadań, nie tłumacz, jak powinno odpowiadać. Specjaliści właśnie chcą zobaczyć, jak dziecko spontanicznie komunikuje się, bawi i wchodzi w relację.
4. Zbieraj wszystko, co już masz
Załóż jedną teczkę. Serio.
Wrzuć do niej wyniki badań, wcześniejsze opinie psychologa, logopedy czy innych specjalistów, informacje z przedszkola, dokumentację medyczną oraz później dokumenty związane z diagnozą.
Jeśli widzisz w domu zachowanie, które trudno opisać, możesz też nagrać krótki film i pokazać go specjaliście.
W gabinecie dziecko może funkcjonować zupełnie inaczej niż w domu. Nagranie czasem pozwala pokazać coś, czego podczas godzinnego spotkania po prostu nie da się zobaczyć. Dobrze jest też zapisywać własne obserwacje: co Cię niepokoi, od kiedy, w jakich sytuacjach się pojawia, co dziecku pomaga, co jest dla niego szczególnie trudne.
5. Nie czekaj z pomocą do zakończenia diagnozy
To bardzo ważne.
Jeżeli na diagnozę trzeba czekać kilka miesięcy, nie oznacza to kilku miesięcy bez działania.
Nie trzeba mieć rozpoznania autyzmu, żeby pomóc dziecku, które ma trudności z komunikowaniem swoich potrzeb.
Jeśli dziecko nie mówi, z konsultacją logopedyczną nie trzeba czekać na zakończenie diagnozy.
A jeśli nie potrafi powiedzieć, że chce pić, boli je brzuch albo czegoś nie chce, warto już teraz szukać sposobu komunikacji, który będzie dla niego dostępny.
Pomagamy dziecku w tym, z czym ma trudność dzisiaj.
Diagnoza ma nam później pomóc jeszcze lepiej zrozumieć, z czego te trudności wynikają.
6. Skontaktuj się również z publiczną Poradnią Psychologiczno-Pedagogiczną
I tu pojawia się miejsce, które rodzice z naszego terenu powinni znać:
Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Pruszkowie
ul. Gomulińskiego 2
05-800 Pruszków
tel. 22 758 68 29
strona www: https://pruszkowporadnia.pl
Dlaczego warto znać ten adres? Bo właśnie publiczna poradnia psychologiczno-pedagogiczna będzie później bardzo ważna przy organizowaniu dziecku wsparcia edukacyjnego.
Poradnia w Pruszkowie wydaje m.in. opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju (WWR) oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.
I tutaj dochodzimy do rzeczy, która na początku potrafi rodzicom zrobić ogromny bałagan w głowie.
Diagnoza autyzmu, WWR i orzeczenie to nie to samo
To trzy różne rzeczy.
Diagnoza odpowiada przede wszystkim na pytanie, czy rozwój i funkcjonowanie dziecka spełniają kryteria rozpoznania spektrum autyzmu.
WWR, czyli wczesne wspomaganie rozwoju, jest formą dodatkowego wsparcia dla małego dziecka. Opinię o potrzebie WWR wydaje zespół orzekający publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej.
Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego jest dokumentem oświatowym. To na jego podstawie organizuje się dziecku odpowiednie warunki kształcenia i wsparcia w przedszkolu lub szkole. Publiczna PPP jest uprawniona do jego wydania.
Na razie nie musisz jednak wiedzieć wszystkiego o tych dokumentach.
Najpierw diagnoza i zrozumienie potrzeb dziecka. Potem uporządkujemy papiery.
Temu poświęcimy kolejny tekst.
7. Co zrobić, kiedy otrzymasz diagnozę?
Przede wszystkim – przeczytaj ją.
Nie chowaj dokumentu do szuflady po zobaczeniu słowa „autyzm”.
Dobra diagnoza powinna być dla rodzica czymś więcej niż nazwą zaburzenia. Ma pomóc zrozumieć dziecko: jego sposób komunikowania się, mocne strony, trudności i obszary, w których potrzebuje wsparcia.
Z dokumentacją diagnostyczną możesz następnie rozpocząć starania o odpowiednie wsparcie, w tym WWR i jeśli są ku temu podstawy – orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.
I wtedy właśnie bardzo ważnym adresem dla rodzin z naszego terenu staje się wspomniana wcześniej PPP przy ul. Gomulińskiego 2 w Pruszkowie.
Jeśli masz zapamiętać tylko kilka rzeczy na temat diagnozy autyzmu
Nie diagnozuj dziecka samodzielnie na podstawie internetu.
Jeśli coś Cię niepokoi – sprawdź to.
Przy trudnościach z mową lub reagowaniem na komunikaty sprawdź również słuch.
Szukaj pełnej diagnozy, a nie samego badania ADOS-2.
Nie czekaj z pomocą dziecku tylko dlatego, że nie macie jeszcze diagnozy.
Zbieraj dokumentację.
A jeśli nadal nie wiesz, od czego zacząć?
Możesz zadzwonić również do nas.
Nie diagnozujemy autyzmu i nie zastępujemy lekarza ani poradni. Ale na co dzień pracujemy z dziećmi w spektrum i rozmawiamy z rodzicami, którzy właśnie zaczynają tę drogę.
Jeśli mieszkasz w Nadarzynie lub okolicy i kompletnie nie wiesz, co oznacza ADOS, WWR, orzeczenie, do kogo zadzwonić i w jakiej kolejności to wszystko zrobić – zadzwoń. Postaramy się wszystko spokojnie wytłumaczyć.
Czasem naprawdę wystarczy, że ktoś pomoże poukładać pierwsze kilka kroków.
Połącz Kropki – Terapeutyczny Punkt Przedszkolny
ul. Komorowska 48A, Nadarzyn
tel. 660 482 079
I tyle. Bez oceniania, bez zobowiązań i bez konieczności zapisywania dziecka do naszej placówki.
Bo na początku najbardziej potrzeba nie kolejnego trudnego słowa. Potrzeba wiedzieć, co zrobić dalej.
